Deze aflevering verschijnt op 24 februari 2026. Beluister dan via de platforms hieronder.
Over deze aflevering
In 1937 werden twee van Mondriaans schilderijen tentoongesteld in de nazi-tentoonstelling "Entartete Kunst" — ontaarde kunst. Zijn levenswerk werd gebruikt als propaganda tegen hem. In februari 1940, terwijl de bommen op Londen vielen, begon hij te schrijven over bevrijding. Vijf versies van hetzelfde essay, steeds herschreven. Deze boodschap was essentieel.
In deze laatste aflevering ontdekken we Mondriaans ultieme paradox: hoe kan kunst met strikte regels "bevrijd" zijn? En zijn antwoord op hoe je het leven zelf kunt bevrijden. Van zijn onvoltooide meesterwerk Victory Boogie Woogie tot zijn visie op een "cultuur der zuivere verhoudingen".
Wat je ontdekt
- Hoe twee van Mondriaans schilderijen in 1937 werden gebruikt in de nazi-tentoonstelling "Entartete Kunst"
- Waarom hij vijf versies schreef van zijn essay over bevrijding, terwijl de bommen op Londen vielen
- De paradox van vrijheid: hoe kunst met strikte regels toch "bevrijd" kan zijn
- Zijn laatste, onvoltooide meesterwerk Victory Boogie Woogie — een visuele demonstratie van dynamische vrijheid
- De twee fasen van bevrijding: eerst de kunst, dan het leven
- Hoe zijn ideeën vandaag terugkomen in toegankelijk design, inclusiviteit, en "democratisch design"
Besproken kunstwerk
Victory Boogie Woogie (1942–1944, onvoltooid)
Kunstmuseum Den Haag
Mondriaans laatste werk. Een ruit gevuld met kleine gekleurde rechthoekjes die over het doek lijken te dansen. Rood, geel, blauw, wit, grijs — allemaal in dynamische beweging. Het lijkt bijna chaotisch, maar elk vlakje heeft zijn exacte plek.
De titel zegt alles: Victory (overwinning van zijn bevrijdingsideologie) en Boogie Woogie (de jazzmuziek die hij liefhad — pure vrijheid, improvisatie en ritme). Een onvoltooide droom die vol belofte is.
Citaten uit deze aflevering
"Nu maak ik een kort artikel, ik ben hiertoe gekomen door de toestand in de wereld." — Piet Mondriaan, brief aan Harry Holtzman, 16 februari 1940
"Om het zuivere levensritme te bevrijden is het losmaken van vorm en kleur van hun natuurlijke verschijning noodzakelijk." — Piet Mondriaan
"When this is so in Art, it Must be so for Human life." — Piet Mondriaan (Als het zo is in kunst, moet het zo zijn voor het menselijk leven.)
Bekijk Mondriaan
- Kunstmuseum Den Haag — Victory Boogie Woogie en de grootste collectie ter wereld
- Museum of Modern Art, New York — Broadway Boogie Woogie (1943)
- Stedelijk Museum Amsterdam — Iconische werken
- Kröller-Müller Museum, Otterlo — Vroege werken
Verdieping
Deze podcast is gebaseerd op het onderzoek van Louis Veen naar het geschreven werk van Mondriaan:
Bedankt voor het luisteren
Dit was de laatste aflevering van Mondriaan de Denker. Zes episodes. Een complete ontdekkingsreis van schilder naar denker, van decoratie naar boodschap.
Mondriaans droom van gelijkwaardigheid en harmonie leeft voort — in elk design dat streeft naar inclusiviteit, in elke kunstenaar die gelooft in sociale impact, in elke zoektocht naar balans in een chaotische wereld.
Deel deze podcast met iedereen die denkt dat Mondriaan "alleen maar vlakjes" schilderde.