Over deze aflevering
Je kent de rode, gele en blauwe vlakjes met zwarte lijnen. Ze staan op koffiebekers, stropdassen, t-shirts. Maar wat als die schilderijen geen decoratie zijn? Wat als elk Mondriaan-schilderij een visueel manifest is — een boodschap voor de mensheid verpakt in kleur en lijn?
In deze aflevering ontdekken we waarom Mondriaan zijn schilderijen "statements zonder woorden" noemde. We duiken in de filosofische fundamenten van zijn kunst: van Aristoteles tot Gerard Bolland, van Herakleitos tot de kubisten. En we leren waarom hij primaire kleuren gebruikte en wat "gelijkwaardigheid" voor hem betekende.
Wat je ontdekt
- Waarom Mondriaan zijn schilderijen "statements zonder woorden" noemde en wat hij daarmee bedoelde
- De filosofische fundamenten achter zijn kunst: Aristoteles' onderscheid tussen substantie en accidenten
- Waarom hij specifiek primaire kleuren gebruikte — rood, geel, blauw — als de "atomen" van de kleurenleer
- Het cruciale verschil tussen gelijkheid en gelijkwaardigheid in zijn denken
- Hoe de filosoof Gerard Bolland hem leerde dat "schoonheid verhoudingsbegrip is"
- Waarom het Rietveld Schröderhuis in Utrecht eigenlijk Mondriaans denkwereld in driedimensionale vorm is
Besproken kunstwerk
Compositie No. II, met geel en blauw (1929)
Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam
Een wit doek met rechthoekige vlakken in blauw en geel, gescheiden door zwarte lijnen. Geen decoratie, maar een visueel statement over gelijkwaardigheid: geen kleur domineert, geen vorm overheerst, alles is in evenwicht.
Citaten uit deze aflevering
"'t Is moeilijk, uit te leggen, wat ik met mijn schilderijen bedoel. Daarin heb ik het zo goed mogelijk uitgedrukt." — Piet Mondriaan, interview 1922
"De nieuwe beelding kan niet verschijnen in (natuurlijke) concrete voorstelling." — Piet Mondriaan, 'De Nieuwe Beelding in de schilderkunst', 1917
"Het begrip van schoonheid is verhoudingsbegrip." — Gerard Bolland, filosoof die Mondriaan inspireerde
Bekijk Mondriaan
- Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam — Compositie No. II en andere werken
- Rietveld Schröderhuis, Utrecht — Mondriaans denkwereld in 3D
- Kunstmuseum Den Haag — Grootste Mondriaan-collectie ter wereld
- Stedelijk Museum Amsterdam — Iconische werken
- Kröller-Müller Museum, Otterlo — Vroege werken
Verdieping
Deze podcast is gebaseerd op het onderzoek van Louis Veen naar het geschreven werk van Mondriaan: